EPS ve Çevre

EPS Üretimi

EPS (Expanded Polystyrene, Genleştirilmiş Polistiren), stiren monomerinin polimerizasyonu sonucu elde edilir. EPS hammaddesi içinde bulunan şişirme ajanı, buhar ile bir kalıp içinde genleştirilir ve kalıbın şeklini alması sağlanır. Bu şişirme ajanının (pentan) ozon tabakasına hiçbir olumsuz etkisi yoktur. Pentan gazı atmosferde parçalanmasını sekiz günde tamamlar.

EPS’nin Özellikleri

EPS zehirli değildir; normal atmosfer şartlarında kimyasal reaksiyona girmez. Kloroflorokarbon (CFC), Hidrokloroflorokarbon (HCFC) ve formaldehid içermez. Kyoto ve Montreal protokollerine göre kullanımı çevreye uygundur.

EPS bakteriler ve mantarlar için bir besin kaynağı değildir. Üretilen ürünün % 98-99 'u hava, %1-2'si katı maddeden oluşur. EPS üretiminde, benzer ürünlerle kıyasla daha az enerji, dolayısıyla daha az tabii kaynak tüketilir. EPS ile yalıtılan binalarda ısı tüketimi %50’ye kadar varan oranlarda düşmektedir. Bu konuda daha fazla bilgi için Isı Yalıtımısayfamıza bakabilirsiniz.

EPS sağlığa zararlı madde içermediğinden, yiyecekler için ambalaj yapımında, arı kovanlarında ve küçük canlıların yetiştirildiği kapların yapımında kullanılabilmektedir. Bitki toprağını gevşetmek amacı ile toprağa karıştırılabilir; mikroorganizmalara zarar vermez. EPS ortalama bir kentin ürettiği çöp ve atıklar içerisinde ağırlık bakımından %0,1'den az bir orana sahiptir. Şehir çöplüklerinde gömülen çöpler içerisindeki EPS parçaları, gömülü çöplerin havalandırılmasını ve organik maddelerin daha hızlı ayrışmasını sağlamaktadır.

Sürdürülebilir Bir Dünya ve Isı Yalıtımı

Isı yalıtımı ülkemizde çoğunlukla ekonomik boyutuyla bilinmekte ve incelenmektedir. Bu yüzden de ısı yalıtım kararı alınırken yatırımın geri dönüş süresi ve geri döndükten sonra bıraktığı kazanç ön plandadır. Ekonomik boyutu ısı yalıtımının arkasındaki sürükleyici güç olmakla birlikte toplumumuza ve dünyamıza tek katkısı değildir. Isı yalıtımının katkılarını basit anlamda enerji tasarrufu ve konforlu yaşam olarak ikiye ayırabiliriz. Bu iki maddeyi de kendi içinde maddelere ayırabiliriz. Isı yalıtımının sürdürülebilir bir gelecek için neden vazgeçilmez olduğu aşağıda ifade edilmektedir:

  Enerji Tasarrufu

  • CO2 emisyonunu azaltarak çevreye katkı ve küresel iklim değişikliğinin önüne geçme
  • Doğal kaynakların etkin kullanımını azaltarak çevreye katkı
  • Aile/İşletme Bütçesine Katkı
  • Ülke Bütçesine Katkı

  Konforlu Yaşam

  • Gün içinde sabit ısı
  • Mevsim değişikliklerinde sabit ısı
  • Yapının her bölgesinde eşit ısı

Dünyamızın geleceğine çok büyük bir tehdit oluşturan küresel iklim değişikliğinin önüne geçmek için CO2 emisyonunu azaltmamız gerekmektedir. Dünya enerji devlerinden Vattenfall şirketinin McKinsey’le birlikte yaptığı araştırmaya göre CO2 emisyonunu azaltmanın 27 yöntemi ve bu yöntemlerin yılda azaltacağı CO2 emisyonunu tespit edilmiştir. Bu yöntemler arasında yılda 1.7 Milyar Ton CO2 emisyonu azaltma ile ısı yalıtımı bu 27 yöntem arasında en önde gelenlerden bir tanesidir.

1.Karbon Yakalama ve Depolama(CCS)  3.1 Milyar Ton  
2.COverimli yakıt kullanma  0.4 Milyar Ton  
3.Yenilenebilir Enerji  1.5 Milyar Ton  
4.Nükleer Enerji  1.1 Milyar Ton  
5.Enerji Talebini Azaltma  3.7 Milyar Ton  
6.Elektrik Motor Sürücü Sistemleri  1.2 Milyar Ton  
7.Endüstride Karbon Yakalama ve Depolama  0.6 Milyar Ton  
8.Çelik Endüstrisinde Enerji İhtiyacı Azaltma  0.2 Milyar Ton  
9.Hammadde Değiştirme  0.7 Milyar Ton  
10.Üretimde Enerji Verimliliği  0.4 Milyar Ton  
11.Fosil Yakıt Kullanımını Azaltma  0.3 Milyar Ton  
12.Enerji Verimli Arabalar  1.5 Milyar Ton  
13.Yakıt Değiştirme  0.4 Milyar Ton  
14.Ulaşımda Talep Düşürme  0.4 Milyar Ton  
15.Aydınlatmada İyileştirmeler  0.4 Milyar Ton  
16.Enerji Verimli Beyaz Eşyalar  0.2 Milyar Ton  
17.Enerji Verimli Tüketim Araçları  0.2 Milyar Ton  
18.Hava Soğutma ve Su Isıtmada Verimlilik  0.5 Milyar Ton  
19.Daha iyi Isı Yalıtımı  1.7 Milyar Ton  
20.Ormanları Koruma  3.3 Milyar Ton  
21.Yeni Ormanlar Oluşturma  3.5 Milyar Ton (Etkisi 20’niniçindedir.)
22.Orman Yönetimi  0.1 Milyar Ton  
23.Tarım’da Enerji Verimliliği  0.2 Milyar Ton  
24.Kontrollü Hayvancılık  0.7 Milyar Ton  
25.Gübre Değiştirme  0.3 Milyar Ton  
26.Geri Dönüşüm  0.4 Milyar Ton  

CO2 emisyonunu azaltmanın 27 yönteminin yıllık maliyetini ise aşağıdaki tablodan inceleyebiliriz. Sarı ile işaretlenmiş olanlar negatif maliyet yani kazanç bırakan yöntemler, yeşil ile işaretlenmiş olanlar tonda 40€’ya kadar maliyeti olanlar yani maliyetli fakat fizibil yatırımlar, mavi ile işaretlenmiş olanlar ise tonda 60€’dan daha yüksek maliyetli yani fizibil gözükmeyen yatırımlardır.

Bu yatırımlar arasında en karlı olanı ise tonda 150€ kazanç bırakan “daha iyi ısı yalıtımı”dır. Yani ısı yalıtımı iklim değişikliğine karşı alınması kaçınılmaz bir önlemken aynı zamanda da negatif maliyetiyle dünya ekonomisine de en fazla katkı sağlayan yöntemdir.

Isı Yalıtımının doğamıza ikinci bir katkısı ise sınırlı doğal kaynaklarımızın verimli kullanımıdır. Isı yalıtımı yaparak ya da mevcut yalıtımlı binaların yalıtımını kuvvetlendirerek enerji verimliği sağlanmalıdır. Dünyadaki yıllık enerji tüketimi yaklaşık olarak 12.5 milyar TEP’tir (Tona Eşdeğer Petrol). Bu tüketimin yaklaşık 3.5 milyar TEP’i binalarda ısıtma ve soğutma amaçlı tüketilmektedir. Mükemmel ısı yalıtımıyla %90-95 ısı tasarrufu yapılacağı göz önünde bulundurulduğu zaman yılda 3 milyar TEP tasarruf sağlama ve doğal kaynaklarımızı koruma potansiyelimiz vardır.

Sürdürülebilir bir gelecek, sürdürülebilir bir iklim ve sürdürülebilir bir dünya için binalarımız enerji verimli hale getirilmelidir. Türkiye olarak bizim bu konuda dünyamıza sağlayacağımız katkı iki türlü olmalıdır. Bir yandan ısı yalıtımının çevreye sağladığı katkı konusunda kamuoyu bilinçlendirilmeli, çevreye duyarlı kurumlar harekete geçirilmelidir. Diğer yandan da ısı yalıtımsız binalar ısı yalıtımlı hale getirilmeli, ısı yalıtım kalınlıkları da ilk etapta 8-10cm’lere daha sonra da 25-30cm’lere çıkarılmalıdır.

Isı yalıtımının Dünya’mıza katkısı bu kadar önemli boyutta olmasına rağmen, bu kamuoyu tarafından yeterince bilinmemektedir. Bu konuda bilinçlendirme kampanyaları sağlanmalı ve kamuoyu bilinçlendirilmelidir.

Kaynaklar:

Vattenfall’s Climate Map 2030 (ingilizce)
Enkvist, Per-Anders; Naucler, Tomas; Rosander,Jerker. A Cost Curve For Greenhouse Gas Reduction. The McKinsey Quarterly 2007 Number 1. (ingilizce)

EPS'nin Geri Dönüşümü

EPS ömrünün birçok evresinde geri dönüştürülebilir. Üretim sırasında bütün atıklar parçalanarak son ürünün kalitesini bozmayacak şekilde ürüne yeniden karıştırılmaktadır.

EPS’nin performansı en azından binanın ekonomik ömrü kadardır.  Binanın biri sebepten yıkılması durumunda ise kullanılmış olan EPS bozulmadığı ve kalitesinde düşüş olmadığı için toplanarak yeniden kullanılabilir. Dolayısıyla atıklar arasında bulunan inşaat kaynaklı EPS eser miktardadır.  Atıklardaki ambalajdan gelen EPS’yi de bu miktara eklersek EPS toplam evsel katı atıklar içinde % 0.1 yer kaplamaktadır.  

EPS’yi çöpe atmak son çare de olsa bunun yapıldığı durumda bile EPS çöplerin içinde bozulmaz ve sera gazı oluşturmaz, havayı, suyu veya ekosistemi kirletmez.

EPS'nin Çevre Notu

BRE (Building Research Establishment) İngiltere’nin sürdürülebilir inşaat konusundaki en önde gelen otoritesidir. BRE Green Guide isimli raporu ise inşaatta kullanılan ürünlerin çevresel standartlara göre kategorize edilmesinde kullanılan en önemli kaynak haline gelmiştir.

Bu rapor ürünleri cinslerine ve kullanım yerlerine göre kategorize eder (EPS yalıtım kısmındadır) ve 13 adet kritere göre notlar.  Bu kriterler iklim değişikliğine olan etkilerden stratosferdeki ozon azalmasına, çevresel-zehirlilikten fosil yakıtlarının azalmasına kadar bir alandaki en önemli kriterler arasında seçilmiştir.  

Son çıkan Green Guide EPS’yi bir kez daha toplamda A+ ile ödüllendirmiştir.  

Ortalamada aldığı A+ notu haricinde EPS kritik çevresel peformans matrisinin çoğunda A notu almıştır.  Bunlardan bazıları:

Kaynak: www.eps.co.uk/sustainability/sustainability.html

Su Buharı

Atermit fabrikalarında, kuyulardan çıkan su dışında çatılarda toplanan yağmur suları kullanılmaktadır. Kimyasal işlemlerden geçirilen su atıkları ise oluklu levha üretiminde hammadde olarak kullanılmakta ve çevreye deşarj edilmemektedir.

EPS’nin Çevreye Etkisi 

Atermit’in ürettiği EPS ürünleri için Çevresel Ürün Deklarasyonu çalışmaları 2009 yılında EUMEPS  tarafından yaptırılmıştır.   Aşağıdaki çalışmada aralarında Türkiye’yi temsilen Atermit’in de yer aldığı Avrupa’nın çeşitli ülkelerinden 21 EPS mamul üreticisinin değerleri kullanılmıştır.   Değişik yoğunluklardaki beyaz ve gri ürünlerin ÇÜD raporlarını aşağıda bulabilirsiniz;  

Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(density 15 kg/m³)
Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(density 20 kg/m³)
Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(density 25 kg/m³)
Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(shape moulded, density 25 kg/m³)
Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(density 30 kg/m³)
Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(with infra red absorbers, density 15 kg/m³)
Expanded Polystyrene (EPS) Foam Insulation(with infra red absorbers, density 20 kg/m³)

Konu ile İlgili Dokümanlar

Üyesi olduğumuz EUMEPS'in hazırladığı "EPS Yalıtım Malzemeleri ile Sürdürülebilir İnşaat" broşürü (ingilizce)
Üyesi olduğumuz EUMEPS'in hazırladığı "EPS Yalıtım ile İklim Değişikliğinin Azaltılması" broşürü (ingilizce)
Üyesi olduğumuz EUMEPS'in hazırladığı "Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Sonucu EPS'nin Çevre Gerçeği" broşürü (ingilizce)
Üyesi olduğumuz EUMEPS'in hazırladığı "Daha İyi Bir Çevre için EPS'li Binalar" broşürü (ingilizce)